martes, 16 de enero de 2018

FILGUEIRA, PREGOEIRO (IV)



A faceta de pregoeiro en Xosé Filgueira Valverde

(Recollida no Catálogo (1996) de Mª Xesús Fortes Alén e nos Adrais de Filgueira Valverde)


       2.563 – Pastores de Galicia. Pregón da Campaña “Paz en la Tierra”. 21-XII-1967. (C. 499). P. 115.
       2.624 – Pregón da Campaña “Paz en la Tierra”. Inauguración da restauración da Sala do Capítulo do Convento de San Francisco. Pontevedra.23-XII-1970. (C. 544). P. 117.
       2.767 – Pregón da Festa da Muiñeira. Pontevedra, 1-VI-1974 – 122.
       2.768 – Pregón da Festa do Salmón. A Estrada, 2-VI-1974. – P. 122.
       2.940 – Pregón do Albariño. Cambados, 7-VIII-1977. P. 127.
       3.298 – Pregón do “Nadal Galego”. Centro Cultural de “Belén Electrónico”. Begonte, 18-XII-1982. (C. 999). P. 137.
       3.454 – Pregón da Festa da Muiñeira. Pazo de Raxoi. Santiago de Compostela, 25-V-1984. (C. 1067). P. 142.
       3.476 – Pregón para as Festas de Cangas. Concello de Cangas do Morrazo, 25-VIII-1984. P. 142.
       3.844 – Pregón e Ofrenda das Festas de San Roque. Vilagarcía de Arousa, 13-VIII-1988. (C. 1.223). P. 153.
       3.996 – Pregón de Semana Santa. Colexiata. A Coruña, 31-III-1990. (C. 1.296). P. 157.
       4.482 – Pregón da Feira do Libro. Pontevedra, 12-VIII-1995. (C. 1.579). P. 171.



PREGÓN NOS ADRAIS


       “Pregón para as festas de Cangas” en Quinto Adral (1989) 57; 223-225.
       “Pregón para unha Semana Santa de Viveiro, 1978” en Octavo Adral (1994) 28; 171-178.
       “Pregón para unhas festas do Apóstolo” en Terceiro Adral (1984) 22; 136-142.


REFERENCIAS A PREGÓN


       11 no Catálogo de Mª Xesús Fortes Alén (1996)
       3 nos Adrais (1984, 1989, 1994).


Deste xeito rematamos as entradas referidas á faceta de pregoeiro de Xosé Fernando Filgueira Valverde e a lembranza ao seu pregón das Festas de San Roque de Vilagarcía de Arousa en agosto de 1988.


miércoles, 3 de enero de 2018

Xosé Lois Vila Fariña, voa libre polo ar de Arousa-03-01-2018

Vila Fariña no centro da imaxe nunha das primeiras Mesas das Verbas na rúa


Xosé Lois Vila Fariña
voa xa ceibe polo ar
da súa benquerida comarca
de Arousa - Salnés.

Seu espírito anda ceibo
polas corredoiras,
polos máxicos montes
do seu amado Baión.

Chouta de penedo en penedo,
de lenda en lenda
na busca da verba cumprida,
das historias agochadas
en cada arquivo,
en cada monumento
do seu idolatrado Concello.

Nos montes de Baión
xa choran as meigas e os meigos,
as curuxas e os mouchos
ventan que xa marchou
o druída de Baión,
o amante dos celtas fuxidíos; 
os carballos das fragas
agora quedan sós.

Vilanova de Arousa xa ten
unha lumieira,
que alá no alto do ceo,
máis aló do tempo
e das estrelas
velará polos acontecementos,
polas xentes queridas
dos tempos idos.

Voa, Lois, libre,
valente como sempre,
incómodo e tenro,
triste en enrabechado coas inxustizas.

Amigo, ti querías unha Arousa
culta, amante do seu pasado,
atarefada e xusta co presente,
esperanzada e engaiolada co futuro.

Voa, Lois, por sempre
e aterra nos nosos corazóns
para que loitemos polo pobo
e fagamos unha Terra libre
e máis igualitaria.

Voa, Lois, voa xa libre.

In memoriam

Do teu amigo e admirador, Xermán Manuel Torres, no nome das túas amigas e amigos da Mesa das Verbas, que endexamais te esquecerán.

As miñas primeiras lembranzas dun contacto directo e moi cotián con Lois, veñen dos tempos do que eu chamo xeración da Revista RODADA do Club Xuvenil Vilagarcián, alá na pasada década dos anos 80 do pasado século XX. Dita revista tirábase na súa famosa fotocopiadora, de onde tamén saía a súa revista O NOSO POBO. Daquela, colaborabamos e tiñamos os nosos soños e ilusións xunta a Vila Fariña, o lembrado Manuel Olveira, Jesús Recio, Calixto Vázquez, Antonio Recio, Mario Vázquez, Andrea Fernández, Loreto Conde, entre a mocidade que frecuentaba o Club Xuvenil Vilagarcián, entidade moi visitada por Vila, naqueles froitosos anos.

Daqueles tempos xorde un proxecto nunca cumprido, o PROXECTO TRÉVERIS, idea de Vila Fariña, que consistía nunha peregrinación de Compostela a Tréveris e de Tréveris a Compostela. Cousa que non puido completar Prisciliano. Nin nós fixemos nunca xuntos, como tiñamos proxectado facer cun grupo de amigos. Lois matinaba na teoría de que no sartego que se venera na Catedral de Santiago, quen está alí, realmente, é o bispo heterrodoxo, Prisciliano. Lois, ao seu xeito, tamén era un heterodoxo.

Lois era un autodidacta, un home moi intelixente e loitador interesado pola cultura, un apaixonado da historia e da lectura e da escritura, cunha considerable obra publicada, en grande parte nas EDICIÓNS CARDEÑOSO. Da súa grande produción eu destacaría dúas monografías moi valoradas, a dedicada ao Monte Lobeira e ao xeógrafo e erudito Domingo Fontán.

Outro tema do seu grande interese era a teoría do Colón galego, sobre este tema escribiu unha peza de teatro representada no seu día en Pontevedra.

Precisamente, a Mesa das Verbas xurdeu nuns recitais poéticos e nunha homenaxe que lle rendemos na Residencia Divina Pastora de Vilagarcía ao propio Vila Fariña co gallo da súa publicación en lembranza do seu paso por dita residencia, alá polos anos 2010 e 2011. El participou nas Mesas das Verbas da primeira etapa.

Foron moitos anos de amizade e de compricidade, o oco baleiro que deixa o amigo Xosé Lois Vila Fariña quedará por sempre así, oco, baleiro... Soio o enchen os felices encontros e tantas xuntanzas e experiencias de tipo cultural e artístico que compartimos xuntos. Brindo unha copa por ti, amigo, dese albariño, ambrosía dos deuses da túa terra. Por sempre, Lois.

Nunha imaxe de José Luiz Oubiña, Vila Fariña coa súa querida nai

lunes, 25 de diciembre de 2017

BO NADAL E FELIZ 2018

CO DESEXO DE QUE TRABALLEMOS POR UN MUNDO MELLOR, MÁIS XUSTO E MÁIS HUMANO E PARA QUE RESPECTEMOS O NOSO PLANETA, LEVANDO UNHA VIDA MÁIS SOSTIBLE E SAUDABLE.

domingo, 3 de diciembre de 2017

FILGUEIRA, PREGOEIRO EN VILAGARCÍA (III)





Nestas últimas entradas estou a ofrecer unha síntese dos materiais que pescudei e utilicei na miña pasada conferencia na III Xornada Filgueira Valverde, sempre en Galicia, do pasado 28/10/2017. Agardo que servan para dar a coñecer e recoñecer o labor cultural de Xosé Filgueira Valverde. A niguén se lle escapa o moito que traballou por Galicia e o galego o eximio vate pontevedrés.


CITAS

1.- Personaxes literarias
2.- Personaxes históricas
3.- Padroeiros das parroquias
4.- Os eruditos locais


1.- PERSONAXES LITERARIAS

        DA BANDA DE ALÁ: García Mattí, Castelao, os Dieste, Manuel Antonio, Fernández Mato.
        DA BANDA DE ACÓ: Barreiro, Cabanillas, os Camba, os Bouza Brey, Valle Inclán.

2.- PERSONAXES HISTÓRICAS

        García Caamaño, o fermoso, o vello (1461), os García Caamaño (Rubiáns, O Rial)
        Rodrigo de Mendoza Soutomaior (1589)
        García Manrique e Enrique III, rei de Castela e León
        Juan Mariño de Soutomaior (Vilaxoán)

3.- PADROEIROS DAS PARROQUIAS E CAPELAS

        Santa Olaia de Arealonga
        Santiago de Carril
        San Cristobo
        San Bartolomeu
        San Pedro (Cea, Cornazo, Fontecarmoa)
        Santa María de Rubiáns
        San Martiño de Sobrán
        San Salvador de Sobradelo
        San Xinés de Bamio
        Capelas (San Cibrán, Santa Rita, Nosa Señora de Cortegada)


4.- Os eruditos locais

        Núñez Búa, Garrido, Aquilino (Colexio León XIII)
        Fernández
        Del Valle
        Viqueira
        García Lago
        Valle, Barreiro, os Bouza Brey (os poetas)


CARACTERÍSTICAS

        Rigor (traballado, documentado e fundamentado).
        Calidade literaria e expositiva; carácter didáctico.
        Integrador, global (non se circunscribe só ao centro da cidade, refírese a todo o Concello).
        Contextualización xeográfica e histórica.
        Exaltación das bondades e das belezas.
        Obra dun mestre pregoeiro.

DOCUMENTACIÓN

        Arquivo Concello de Vilagarcía de Arousa.
        Arquivo Museo de Pontevedra.
        Fortes Alén, Mª Xesús: Ó Dr. Filgueira Valverde nos seus noventa anos (1906-1996). Bibliografía. Traballos. Eloxios. Caixa de Aforros de Pontevedra, 1996, pp. 153.
        Garrido Castromán, Daniel: Da terra, do mar e do ceo. Concello de Vilagarcía, 2003.
        Hemeroteca La Voz de Galicia-Arousa.
        www.filgueiravalverde.gal


 


lunes, 27 de noviembre de 2017

PREGÓN DE FILGUEIRA VALVERDE (II)


Seguimos cunha pequena análise do pregón (13/08/1988) de Filgueira Valverde, que teremos oportunidade de seguir tratando en próximas entradas.

CONTIDO DA CARPETA

        Un folio mecanografado cunha síntese do pregón.
        Un folio mecanografado por ambas dúas caras e unha copia do mesmo. En ambos notas manuscritas.
        16 fichas autógrafas en cuartillas e medias cuartillas con notas para o pregón.
        Unha copia da referencia deste acto no Correo Gallego, sábado, 13 de agosto de 1988, páx. 74, inclúe foto de Filgueira Valverde.

DESEMVOLVEMENTO DO PREGÓN

O profesor Filgueira Valverde pronunciou en galego o seu discurso e iniciouno cunha evocación do significado estético e histórico das dúas bandas da Ría de Arousa e do seu vértice padronés, porta de Compostela, e o do papel que desempeñou nela Vilagarcía.

        Glosou a fundación tardía de pobras e vilas mariñeiras, como o xeito de reflectir unha nova mentalidade relacionada coas navegacións e as descobertas.
        Sinalou os tres aspectos da Festa, ligados á memoria histórica. O relixioso, acollido ao patrocinio dun santo peregrino e vinculado aos votos formulados nas grandes pestes que asolaron Galicia.
        Que deron lugar ao culto posterior dos padroeiros das freguesías que deron orixe á “Vila” ou que logo se sumaron a ela: Santa Olaia, Santiago, San Martiño, ... 
        Outro aspecto é o deportivo, arraigado na apertura de Vilagarcía aos aires de Europa, a través da relación con Reino Unido. Por elo, foi a primeira en aceptar as formas do “sport” que hoxe privan e tamén en descubrir as posibilidades lúdicas que ofrece o mar.
        Por último, a gran atracción do “combate naval” paralelo mariñeiro da “Fachada” compostelá. Fixo un eloxio do mester dos artificieiros, recordando o conmovedor poema de Lisardo Barreiro.
        Dedicado ao que perdeu a vista e cambiou o manexo misterioso e efémero das luminosas polictomías por o de tocar a zanfona nas romarías aldeás.
        Cifrou as claves da identidade comunitaria da cidade e da súa vocación universalista nas personalidades que a formaron e a rexeron. Dedicando unha emotiva lembranza aos poetas e aos educadores. Que a festa sexa motivo de ledos encontros cos ausentes que viven botándoa de menos. Rematou cuns versos de Fermín Bouza Brey. 



lunes, 20 de noviembre de 2017

FILGUEIRA VALVERDE, PREGOEIRO EN VILAGARCÍA-13-08-1988 (1)

  Xosé Filgueira Valverde
Pregoeiro das Festas de San Roque de Vilagarcía de Arousa 
  Sábado, 13 de agosto de 1988  
  

 Naquelas datas era o Alcalde de Vilagarcía, José Luís Rivera Mallo, e a Concellería de Cultura estaba xestionada por Daniel Garrido Castromán. Para raíña das festas fora elixida, Trini Guerrero Bouzada. 

 Sobre o pregón de Filgueira Valverde, que será obxecto de referencias en próximas entradas, tivemos que consultar no Arquivo Documental e Gráfico do Museo de Pontevedra na seguinte referencia do legado de Filgueira Valverde: 

  SINATURA: Filgueira 75-5, 1988 Contén carpetiña interior: 1.224 - 34: Pregón e ofrenda nas Festas de San Roque de Vilagarcía de Arousa, 13-VIII-88. 

 Os interesados neste e noutros temas sería interesante que visitasen e consultasen no extraordinario Museo de Pontevedra, en grande parte, como quedou demostrado en entradas anteriores deste blog, obra de Filgueira Valverde.


 

jueves, 16 de noviembre de 2017

LXXVI MESA DAS VERBAS - 18-11-2017; 18:00 H.




Este sábado 18, ás 18:00 h. temos Mesa das Verbas na Sala de Conferencias do Auditorio de Vilagarcía e aproveitaremos tamén para presentar o poemario SOBREPOESÍA do noso amigo e compañeiro, Manuel Lage.

.